TINH CHẤT CURCUMIN HỖ TRỢ UNG THƯ DẠ DÀY THẾ NÀO?

Ung thư dạ dày là đang là một vấn đề sức khỏe lớn đối với cộng đồng, đặc biệt đối với các nước đang phát triển. Tại Việt Nam, tỉ lệ nam giới mắc ung thư dạ dày đứng thứ ba sau ung thư gan và ung thư phổi, tỉ lệ nữ giới mắc ung thư dạ dày đứng thứ tư sau ung thư vú, ung thư đại trực tràng và ung thư phổi.

 Trong bài nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Trung quốc đã đề cấp đến các nguyên nhân gây ung thư dạ dày. Cũng giống như các loại ung thư khác, yếu tố môi trường và di truyền đóng vai trò quan trọng. Yếu tố môi trường, chế độ ăn uống và nhiễm khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) là những nghi phạm phổ biến gây ung thư dạ dày. Nhiễm H. pylori gây viêm mãn tính, làm tích tụ các gốc oxy hóa, tổn thường DNA ở niêm mạc dạ dày, sẽ dẫn đến viêm teo niêm mạc dạ dày, chuyển sản ruột và loạn sản từ đó làm tăng nguy cơ mắc ung thư biểu mô dạ dày sớm. Nhiễm H. pylori làm tăng cường methyl hóa ngăn cản sự biểu hiện của các gene ức chế khối u. Chế độ ăn uống và lối sống cũng làm tăng nguy cơ sinh ung thư dạ dày. Một số loại thực phẩm bao gồm thịt đông lạnh, sữa bột, súp ăn liền có chứa nhiều các hợp chất N-nitroso là những chất có khả năng gây ung thư dạ dày. Ăn nhiều những thực phẩm như cá muối, thịt muối có thể gây tổn thương trực tiếp đến niêm mạc dạ dày, dẫn đến viêm dạ dày và có thể làm tăng nguy cơ nhiễm H. pylori dai dẳng. Các yếu tố lối sống khác như hút thuốc lá và uống rượu, có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc ung thư dạ dày.

Về cơ chế phân tử, ung thư dạ dày là do bị rối loạn các con đường truyền tín hiệu tế bào:

  • Con đường p53: Một trong những gen đột biến phổ biến nhất là TP53 trong ung thư dạ dày mã hóa protein p53. P53 là protein ức chế khối u, đóng vai trò quan trọng điều hòa chu kỳ tế bào và apoptosis. P53 bị bất hoạt là trung tâm của cơ chế bệnh sinh ở nhiều bệnh ung thư ở người, bao gồm cả ung thư dạ dày.
  • Con đường wnt/β-catenin: tham gia vào điều hòa một số quá trình sinh học như xác định số lượng tế bào, hình thái, sinh trưởng của tế bào,…
  • Con đường PI3K/Akt: điều hòa sự trao đổi chất và tăng trưởng của tế bào. Protein PIK3CA  hoạt hóa con đường PI3K/Akt, tuy nhiên nếu protein biểu hiện quá mức do sự khuếch đại gene hoặc đột biến gene làm tế bào tăng trưởng liên tục không kiểm soát được sẽ hình thành khối u. Bên cạnh đó, sự biểu hiện quá mức của các gene PTEN (liên quan đến sự phát triển, di cư và tồn tại của tế bào thông qua con đường PI3K/Akt) và ERBB3 (yếu tố tăng trường biểu bì EGFR – thụ thể này làm trung gian cho sự tăng sinh và tồn tại của tế bào bằng các con đường tín hiệu MAPK và PI3K/Akt), kích hoạt quá mức con đường PI3K/Akt => tạo khối u.
  • Con đường MAPK: điều hòa một loạt các hoạt động của tế bào như hình thành mạch, tăng sinh, biệt hóa, apoptosis và di cư. Đột biến các gene KRASvà BRAF (những gene mã hóa cho protein KRAS VÀ BRAF liên quan đến con đường truyền tín hiệu MAPK) được tìm thấy ở ung thư dạ dày. Ngoài ra, gen ức chế khối u RASSF1A bị bất hoạt do sự methyl hóa có thể kích hoạt con đường truyền tín hiệu MAPK và ngăn chặn hiệu quả quá trình chết của tế bào ung thư, cuối cùng góp phần vào việc hình thành khối u.
  • Con đường NF-κB: NF-κB là một chất điều hòa quan trọng của các gen liên quan đến sự tồn tại và tăng sinh của tế bào, sự phản hồi của tế bào đối với stress và miễn dịch. Có nhiều bằng chứng cho thấy NF-κB biểu hiện trong các tế bào ung thư cao hơn so với các tế bào biểu mô thường. Những bệnh nhân ung thư dạ dày có mức NF-κB cao trong tế bào ung thư có thời gian sống sót thấp hơn những người có mức kích hoạt NF-κB thấp.
  • Ngoài ra, yếu tố microRNA (miRNA) và các biến đổi histone cũng là nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành khối u ở dạ dày.

Công trình nghiên cứu khoa học gốc và link tham khảo:

Link:  10.3748 / wjg.v20.i38.13804

Ung thư dạ dày là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cao. Bất chấp những tiến bộ của khoa học kĩ thuật hiện đại, việc điều trị ung thư dạ dày vẫn còn hạn chế. Đa số bệnh nhân bị ung thư dạ dày không thể chữa khỏi, tỉ lệ sống rất thấp. Curcumin là chất chống ung thư tự nhiên với vì tác dụng ức chế khối u của nó.

Tế bào gốc ung thư là những tế bào ung thư có khả năng phân chia vô hạn định mà không bị bất kì tác nhân hay yếu tố nào kìm hãm. Các phương pháp điều trị hiện nay không thể phá hủy chúng mà chỉ phá hủy những tế bào ung thư bình thường. Những tế bào gốc ung thư này nếu không bị giết sẽ khiến cho khối u tái đi tái lại nhiều lần từ đó làm cho cơ thể chúng ta suy yếu. Những gene liên quan đến sự tăng sinh không kiểm soát trong tế bào gốc ung thư: OCT4, NANOG, SOX2 và KLF4. Curcumin có thể ức chế sự phân chia tế bào và sự phát triển của khối u bằng cách giảm sự biểu hiện của các gen liên quan đến tăng sinh của tế bào gốc ung thư.

Trong bài tổng hợp mới nhất (2019) của các nhà khoa học đến tử đại học Khoa học Y khoa Tabriz, Iran đã cho thấy cơ chế hoạt động của curcumin trong việc chống ung thư dạ dày:

  • Ức chế hoạt động của PAK1:

Trong chu kì, tế bào có khả năng kiểm soát để đảm bảo sự chính xác trong quá trình phân bào. Điểm kiểm soát đầu tiên trong chu kì tế bào nằm ở cuối pha G1 và trước khi vào pha S. Cyclin-D1 là một protein điều hòa có vai trò quan trọng trong điểm kiểm soát G1/S, hoạt hóa CDK hình thành phức hợp CDK–cyclin thúc đẩy các tế bào chuyển từ pha G1 sang pha S. Protein PAK1 điều hòa sự phiên mã cyclin-D1. Curcumin ức chế sự biểu hiện của PAK1 từ đó làm giảm biểu hiện của cyclin-D1 => giảm sự tăng sinh của các tế bào ung thư.

  • Cảm ứng quá trình apoptosis:

Curcumin làm tăng sự biểu hiện của caspase-3 (có chức năng phân giải các protein nội bào) trong quá trình apoptosis ngoại sinh lẫn nội sinh.

Tuy nhiên, trong cơ chế apoptosis nội sinh curcumin hoạt hóa ty thể phóng thích các yếu tố tiền apoptosis cytochrome-c từ đó làm giảm biểu hiện của các protein Bcl-2 (chất chống apoptosis), tăng sự biểu hiện của protein Bax (chất hoạt hóa apoptosis). Từ đó làm tăng biểu hiện của caspase-3 => ức chế sự phát triển của khối u.

  • Vô hiệu hóa các kênh Kali nhạy cảm với ATP (KATP):

Các kênh Kali này được phân bố khắp cơ thể, chúng nằm trên màng tế bào và màng ty thể, vì vậy ở các tế bào ung thư cũng có sự xuất hiện của chúng. Ty thể có sự hiện diện của KATP được gọi là mito-KATP. Các kênh này có chức năng duy trì điện thế màng, chống lại các yếu tố kích thích bên ngoài thông qua việc mở kênh ion. Việc mở kênh ion duy trì điện thế màng làm giảm apoptosis của tế bào. Curcumin có thể gây chết tế bào ung thư dạ dày bằng apoptosis thông qua cách vô hiệu hóa mito-KATP.

  • Giảm sự kháng thuốc:

Bệnh nhân ung thư dạ dày không thể điều trị khỏi hoàn toàn hoặc tái phát lại do hiện tượng đa kháng thuốc. Hiện tượng kháng thuốc liên quan đến sự biểu hiện quá mức của các protein vận chuyển ra (efflux) là P-gp. P-gp vận chuyển thuốc từ trong tế bào ra bên ngoài. Curcumin có thể điều chỉnh sự biểu hiện và chức năng của P-gp từ đó ngăn chặn khả năng kháng thuốc của các tế bào ung thư.

Công trình nghiên cứu khoa học gốc và link tham khảo:

Link: 10.1007/s12029-018-00186-6